Ogiastra: usos tzìvicos e usàntzias intziviles

Ivan Maròngiu.JPG


Cantas bortas, colende a màchina in caminu amus adobiadu bestiàmene atraessende s’istrada o paschende sena istrobbu in sa coleta? Seguru una meca de bias, pro ite, oe in die, a bìere bacas, cabras e berbeghes chi passìgiant sena controllu fatu de sa bia est oramai una cosa normale in belle totu is biddas de monte de s’Ogiastra. Custos animales, a s’ispissu, sunt vìtimas e, in su matessi tempus, autores, sena ddu chèrrere, de intzidentes graves.  S’istrada prus pirigulosa est sena duda sa Nùgoro-Lanusè chi, mescamente in s’ierru, si prenet de bacas e de caddos chi acodint a lìnghere su sale chi s’Anas betat a terra pro s’astra.

A nche bogare custa usàntzia mala est cosa difìtzile meda, finas pro more de una sentèntzia de su Tribunale de Lanusè chi s’annu coladu at dadu resone a is bacàrgios cantzellende totu is contraventziones chi is carabineris e sa politzia istradale ddis aiant fatu. Difatis, su còdighe de s’istrada, cunforma a su de duos comma de s’artìculu 184, obligat a is pastores a donare cura a su bestiàmene issoro pro more de non nche brincare a caminu, francu chi s’istrada non colet in logu lassadu dae su demàniu pro pastura chi siat marcadu dae signales de perìgulu chi avisant a is automobilistas de sa presèntzia de animales a passiu.

S’istrada chi aunit s’Ogiastra a sa Barbàgia est prena de cartellos de perìgulu, pròpiu pro ite chi su terrinu chi  atraessat est terrinu demaniale sugetu a usu tzìvicu a canta is pastores tenent deretu de pastura dae sèculos.

In tames una manera pro isòlvere custu problema unas cantas biddas l’ant agatadu, pro esempru sa Comuna de Gàiru. In custas dies is pastores gairesos sunt faghende dimanda a s’ufìtziu comunale pro si nche leare s’atestatzione de impreu de is terrinos chi s’Ente ddis at cuntzèdidu in acòrdiu pro more de  pòdere otènnere is contributos de sa Comunidade Europea. S’amministratzione, però, ddis at postu una clàusola chi narat: “A chie at a èssere agatadu pro duas bortas de fila de pari paschende su bestiàmene fatu de s’istradone, sa Comuna nd’at a leare in deretura sa cuntzessione pro chimbe annos, donende finas s’avisu a is òrganos cumpetentes in matèria reconnoschimentu de is prèmios comunitàrios”. 

Custa cunditzione si diat a pòdere pònnere peri in is cuntratos de enfitèusi de is àteras biddas de s’Ogiastra, pro ite no est giustu chi is automobilistas pighint su caminu comente a una pista de cursa, ma no est nemmancu giustu chi  siant custrintos a andare a “esses” pro istransire is bacas e su cacai issoro. 

 

Ivan Maròngiu
Arthana (OG)